Аңдатпа
Жалпы білім беру ұйымдарында білім алатын аутизм спектрінің бұзылыстары (АСБ) бар балалар санының артуы олардың табысты білім алуын, әлеуметтік бейімделуін және білім беру ортасына толыққанды кірігуін қамтамасыз ететін тиімді педагогикалық қолдау жүйелерін қалыптастыру қажеттілігін күшейтті. Инклюзивті білім беру мәселелеріне қызығушылықтың артуына қарамастан, АСБ бар балаларды педагогикалық қолдаудың кешенді әрі ғылыми негізделген модельдерін енгізу жеткілікті деңгейде дамымаған.
Зерттеудің мақсаты - инклюзивті білім беру жағдайында аутизм спектрінің бұзылыстары бар балаларды педагогикалық қолдаудың тиімді модельдерін анықтау, жүйелеу және ғылыми тұрғыдан негіздеу.
Зерттеу инклюзивті білім беру және АСБ бар балаларды оқыту мәселелеріне арналған қазіргі ғылыми еңбектерді теориялық талдауға негізделді: педагогикалық қолдаудың негізгі тәсілдерін, олардың ортақ белгілері мен практикалық қолданылу ерекшеліктерін анықтау мақсатында ғылыми жарияланымдарға шолу және салыстырмалы талдау жүргізіліп, қолданыстағы модельдердің құрылымдық әрі функционалдық ерекшеліктері жүйеленді.
Талдау нәтижелері тиімді педагогикалық қолдау бір ғана әдіске немесе бір маманның қызметіне негізделмеуі тиіс екенін көрсетті: ол білім беруді жеке жоспарлауды, икемді педагогикалық тәсілдерді, педагогтердің, психологтердің, логопедтердің, тьюторлардың өзара үйлесімді жұмысын және отбасымен тұрақты ынтымақтастықты біріктіру арқылы жүзеге асырылады. Педагогикалық қолдаудың әртүрлі модельдері негізгі функциялары мен іске асыру жағдайларына сәйкес талданып, жүйеленді; ұйымдастырылу ерекшеліктеріне қарамастан, барлық модельдерді біріктіретін ортақ мақсат - АСБ бар балалардың жеке білім беру қажеттіліктеріне жауап беретін білім беру ортасын қалыптастыру. Дұрыс ұйымдастырылған әрі икемді қолдау жүйесі білім алушылардың оқу үдерісіне белсенді қатысуына, қарым-қатынас және әлеуметтік дағдыларының дамуына, инклюзивті білім беру сапасының артуына ықпал етеді. Зерттеудің ғылыми маңыздылығы - АСБ бар балаларды педагогикалық қолдау модельдерінің теориялық негіздерін нақтылап, олардың құрылымдалған жіктемесін ұсыну; практикалық маңыздылығы - ұсынылған модельдерді жалпы білім беру мектептерінде, ресурстық орталықтарда және арнайы білім беру ұйымдарында қолдану мүмкіндігімен айқындалады.
Зерттеу қорытындысы бойынша АСБ бар балаларды табысты инклюзиялау олардың жеке білім беру қажеттіліктерін ескеретін және оқу үдерісіне толыққанды қатысуын қамтамасыз ететін бейімделген, пәнаралық және балаға бағдарланған педагогикалық қолдау жүйелерін енгізу арқылы жүзеге асатыны анықталды