Аңдатпа
Мектеп оқушыларының әлеуметтік бейімделуі білім беру ортасына сәтті интеграциялануының және жеке дамудың нәтижесі болып табылады. Оқушылардың әлеуметтік бейімделуін зерттеуге көптеген еңбектер арналған. Соған қарамастан, біздің еліміздегі мектеп оқушыларының әлеуметтік бейімделуін бағалау жеткіліксіз зерттелген. Бұл мақалада әлеуметтік бейімделуді өлшеу құралдары, оның құрылымдық компоненттері және бағалау нәтижелерін педагогикалық түсіндіру жүйеленген. Жүйелі шолу PRISMA әдісін қолдану арқылы жүргізілді. 2015-2025 жылдар аралығындағы Scopus, Web of Science, ERIC және Google Scholar дерекқорларынан алынған мақалалар қарастырылды. Белгіленген іріктеу критерийлеріне негізделген сапалық синтез үшін он бес эмпирикалық зерттеу таңдалды. Жүйелі шолу нәтижелері оқушылардың әлеуметтік бейімделуін бағалау негізінен сауалнамаларға негізделгенін көрсетті. Әлеуметтік бейімделуді өлшеу құрылымы әртүрлі. Жалпы, тұлғааралық, мінез-құлықтық және когнитивтік компоненттер жиі кездеседі. Дегенмен, көптеген зерттеулерде бағалау диагностикалық функцияны атқарады және оны әлеуметтік бейімделуді қолдау және дамыту үшін қолдану шектеулі. Сапалық синтез мектеп оқушыларының әлеуметтік бейімделуін үздіксіз ілгерілетуге арналған бағалау моделін және онымен байланысты құралдарды әзірлеу қажеттілігін анықтады.